میلاد مبارک

شب میلاد

حضرت امام موسی کاظم (ع)

و تقارن آن با

شب یلدا

بر عموم هموطنان عزیز مبارک باد

پیشینه جشن شب یلدا و رسم و رسوم

پیشینه جشن شب یلدا و رسم و رسوم

 

شب یلدا یا شب چله آخرین روز آذرماه، شب اول زمستان و درازترین شب سال است.ایرانیان باستان با باور اینکه فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلند تر شده و تابش نور ایزدی افزونی می یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می کردند.
این جشن در ماه پارسی «دی» قرار دارد که نام آفریننده در زمان قبل از زرتشتیان بوده است که بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد.
نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه هایی از آفریدگار بود در حالی که شب، تاریکی و سرما نشانه هایی از اهریمن. مشاهده تغییرات مداوم شب و روز مردم را به این باور رسانده بود که شب و روز یا روشنایی و تاریکی در یک جنگ همیشگی به سر می برند. روزهای بلندتر روزهای پیروزی روشنایی بود، در حالی که روزهای کوتاه تر نشانه یی از غلبه تاریکی.

● پیشینه جشن
یلدا و جشن هایی که در این شب برگزار می شود، یک سنت باستانی است. این جشن مراسمی آریایی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده اند. یلدا روز تولد میترا یا مهر است. این جشن به اندازه زمانی که مردم فصول را تعیین کردند کهن است.

● مراسم و آداب جشن
برای در امان بودن از خطر اهریمن، در این شب همه دور هم جمع می شدند و با برافروختن آتش از خورشید طلب برکت می کردند.
آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن، آینده گویی می کنند.
جشن شب یلدا جشنی است که از ۷ هزارسال پیش تاکنون در میان ایرانیان برگزار می شود. ۷ هزار سال پیش نیاکان ما به دانش گاه شماری دست پیدا کردند و دریافتند که نخستین شب زمستان بلندترین شب سال است.
یکی دیگر از دلایل برگزاری این جشن، شب زادروز ایزدمهر یا میترا است. مهر به معنای خورشید است و تاریخ پرستش آن در میان ایرانی ها و آریایی ها به پیش از دین زرتشت بازمی گردد که پس از ظهور زرتشت این پیامبر او را اهورامزدا تعریف کرد. یکی از ایزدان اهورایی مهر بود که هم اکنون بخشی از اوستا به نامش نامگذاری شده.
در «مهریشت» اوستا آمده است؛ «مهر از آسمان با هزاران چشم بر ایرانی می نگرد تا دروغی نگوید».

● آیین های جشن شب یلدا
یکی از آیین های شب یلدا در ایران، تفال با دیوان حافظ است. مردم دیوان اشعار لسان الغیب را با نیت بهروزی و شادکامی می گشایند و فال دل خویش را از او طلب می کنند.
در برخی دیگر از جاهای ایران نیز شاهنامه خوانی رواج دارد. بازگویی خاطرات و قصه گویی پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نیز یکی از مواردی است که یلدا را برای خانواده ایرانی دلپذیرتر می کند. اما همه اینها ترفندهایی است تا خانواده ها گرد یکدیگر آیند و بلندترین شب سال را با شادی و خرسندی به سپیده برسانند.
در سراسر ایران زمین، جایی را نمی یابید که خوردن هندوانه در شب یلدا جزء آداب و شیوه آن نباشد. در جاهای گوناگون ایران، گونه های تنقلات و خوراکی ها به تبع ژیرامون و شیوه زندگی مردم منطقه بهره برده می شود اما هندوانه میوه ای است که هیچ گاه از قلم نمی افتد، زیرا شمار زیادی به این باورند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند در سراسر چله بزرگ و کوچک یعنی زمستانی که در پیش دارند سرما و بیماری بر آنها غلبه نخواهد کرد.
مردم شیراز در شب یلدا به شب زنده داری می پردازند و برخی نیز بسیاری از دوستان و بستگان خود را دعوت می کنند. آنها در این شب سفره یی می گسترانند که بی شباهت به سفره هفت سین نوروز نیست و در آن آینه را جای می دهند. گونه های بی شمار آجیل و تنقلاتی چون نخودچی، کشمش، حلواشکری، رنگینک و خرما و میوه هایی چون انار و به ویژه هندوانه خوراکی های این شب را تشکیل می دهند.
در آذربایجان مردم هندوانه چله (چیله قارپوزی) می خوردند و باور دارند که با خوردن هندوانه لرز و سوز و سرما به تن آنها تاثیری ندارد.
در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را سوگند می دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و سبزه و مغزگردو و نخودچی و کشمش می خورند. در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می کنند و باورمندند که هرکس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد. «آوکونوس» یکی دیگر از میوه هایی است که در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می شود.
در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می ریزند، خمره را پر از آب می کنند و کمی نمک هم به آن می افزایند و در خم را می بندند و در گوشه یی خارج از هوای گرم اتاق می گذارند، ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می شود. آوکونوس (ازگیل) در اغلب خانه های گیلان تا بهار آینده یافت می شود و هر زمان هوس کنند ازگیل و تازه و پخته را از خم بیرون می آورند و آن را با گلپر و نمک در سینه کش آفتاب می خورند.بنا به روایت مردم کرمان تا سحر انتظار می کشند تا از قارون افسانه یی استقبال کنند. قارون در پوشاک هیزم شکن برای خانواده های فقیر تکه های چوب می آورد. این چوب ها به زر دگرگون می شوند و برای آن خانواده، ثروت و روزی به همراه می آورند.

● جشن شب یلدا
جشن شب یلدا یک جشن کاملاً زنده است و همه مسیحیان جهان این جشن را با نام جشن تولد مسیح برگزار می کنند. یلدا و مراسمی که در نخستین شب بلند زمستان و بلندترین شب سال برپا می کنند سابقه یی بسیار دراز داشته و مربوط می شود به ایزد مهر.
این جشن که یکی از کهن ترین جشن های ایران باستان است در اصطلاح به آن شب چله هم می گویند. چله بزرگ از یکمین روز دی ماه جشن خرم روز تا دهم بهمن که جشن سده است به طول می انجامد و آن را چله بزرگ می نامند به آن دلیل که شدت سرما بیشتر است، آنگاه چله کوچک فرا می رسد که دهم از بهمن تا بیستم اسفند به طول می انجامد و سرما کم کم کاسته می شود.
چله اول که اولین روز زمستان و یا نخستین شب آن است تولد مهر و خورشید شکست ناپذیر است، زیرا مردم دوره های گذشته که پایه زندگی شان برکشاورزی و چوپانی قرار داشت و در طول سال با سپری شدن فصل ها و تضادهای طبیعت خو داشتند و براثر تجربه و گذشت زمان با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت حرکت و قرار ستارگان آشنایی یافته و کارها و فعالیتشان را براساس آن تنظیم می کردند و به تدریج دریافتند که کوتاهترین روزها آخرین روز پاییز یعنی سی ام آذر و بلندترین شب ها شب اول زمستان است اما بلافاصله بعد از این با آغاز دی روزها بلندتر و شب ها کوتاه تر می شود.
اقوام قدیم آریایی جشن تولد آفتاب را آغاز زمستان می گرفتند خصوصاً ژرمن ها که این ماه را به خدای آفتاب نسبت می دهند و زیاد هم بی تناسب نیست چرا که آغاز زمستان مثل تولد خورشید است که از آن روز در نصف کره شمالی رو به افزایش و ارتفاع و درخشندگی می گذارد و هر روز قوی تر می شود. در این شب آتش برمی افروختند تا تاریکی و عاملان اهریمنی و شیاطین نابود شده و بگریزند و همچنان که خورشید به مناسبت فروغ و گرمای کارسازش تقدس پیدا کرده بود آتش نیز همان والایی را نزد مردمان دارا شد.
چون تاریکی فرا می رسید در پرتو روشنایی آتش تاریکی اهریمنی را از بین می بردند. در شب یلدا یا تولد خورشید افراد دور هم جمع می شدند و جهت رفع این نحوست آتش می افروختند و خوان ویژه مانند سفره یی که عید نوروز تهیه می کنند اما محتویات آن متفاوت است می گستراندند و هر آنچه میوه تازه فصل که نگهداری شده بود و میوه های خشک در سفره می نهادند.
این سفره جنبه دینی داشته و مقدس بود و از ایزد خورشید روشنایی و برکت می طلبیدند تا در زمستان به خوشی سر کنند و میوه های تازه و خشک و چیزهای دیگر در سفره تمثیلی از آن بود که بهار و تابستانی پربرکت داشته باشند و همه شب را در پرتو چراغ و نور و آتش می گذراندند تا اهریمن فرصت دژخویی و تباهی نیابد. سفره شب یلدا سفره میزد است و میزد عبارت است از میوه های تر و خشک و آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان لرک که از لوازم این جشن بود که به افتخار و ویژگی مهر یا خورشید برگزار می شد.
امروز هم ایرانیان در سراسر جهان این جشن زیبا را در کنار یکدیگر برگزار می کنند و به خواندن شاهنامه و گرفتن فال حافظ می پردازند.

معرفی چند بازی شب یلدایی



معرفی چند بازی شب یلدایی

یلدا شبی به یاد ماندنی است چرا که خانواده ها به دور یکدیگر جمع شده و از میوه ها و آجیل های تازه می خورند و مهم‌تر از آن بازی های مختلفی را به دور از تمام تکنولوژی ها انجام می دهند.
به گزارش گروه خواندنی های باشگاه خبرنگاران، شب یلدا بلندترین شب سال است که خانواده ها به دور هم چمع شده و لحظات خوشی را در کنار هم تجربه می کنند. این شب در حالی که بلند است می تواند بهترین شب زندگی نیز باشد. برای اینکه آن را به یکی از بهترین شب های زندگی تبدیل کنید می توانید چند بازی زیبا و ساده را پیشنهاد دهید که به کمترین امکانات نیاز مند هستند.
اسم و فامیل
یکی از بازی های سنتی که در بچگی به تکرار از آن لذت برده ایم. "اسم و فامیل" بازی بسیار شیرینی است که هم حس رقابت  و هم هوش و سرعت عمل شما را در یک لحظه به چالش می کشد. تنها مواد لازم برای آن قلم و کاغذ به تعداد تمامی افرادی است که می خواهند در بازی شرکت کنند.
در بالای هر برگه باید سر فصل های خاصی مانند اسم، فامیل، میوه، غذا، ماشین، شهر، کشور و حیوان را یادداشت کنید و با انتخاب یک حرف شروع به بازی کنید. نوع امتیاز دهی نیز بسیار آسان است، برای هر موردی که منحصر به فرد است 10 امتیاز و موارد مشترک تنها 5 امتیاز نسیبشان می شود. در انتها هر که امتیاز بیشتری داشته باشد برنده بازی می شود.
پانتومیم
بازی بسیار جذاب و سرگرم کننده "پانتومیم" یا "لال بازی"  یکی از سرگرمی های است که می تواند شب یلدای شما را به یاد ماندنی تر کند. در این بازی باید به دو گروه مختلف تقسیم شوید و افراد گروه اول کلمه ای را انتخاب می کنند و پس از توافق یک نفر از گروه دوم برای شنیدن کلمه برگزیده می شود. کلمه مورد نظر تنها به این فرد گفته می شود و او باید با استفاده از دستان و حرکاتی که انجام می دهد این کلمه را به هم گروه یانش بفهماند. برای اینکه بازی جذابیت بیشتری نیز داشته باشد می توانید زمان نیز برای هر کلمه انتخاب کنید برای مثال تنها 3 دقیقه برای اجرای نمایش به افراد زمان دهید.
بیست سوالی
در این بازی نیز که تقریبا با قوانین آن آشنا هستید باید به دو گروه تبدیل شوید. گروه اول کلمه ای را انتخاب می کنند و این بار گروه دوم باید با پرسیدن سوالات مختلف مانند: جسم جامد است؟ یا تو جیب جا می شود؟ به کلمه مورد نظر دست پیدا کنند. این بازی بیشتر هم شما را درگیر حس ششم و همچنین به جواب رسیدن از طریق سوالات است. این بازی می تواند حداقل چند ساعتی شما را سرگرم کند و گاها اتفاقات جالبی نیز در حین بازی رخ می دهد.
گل یا پوچ
یکی از بازی های جنجالی تیمی که لحظات خوشی را برای شما به همراه خواهد داشت گل یا پوچ است. ر این بازی باید به دو تیم مختلف تقسیم شوید و جسم ریزی را نیز به عنوان گل انتخاب کنید. یکی از گروه ها گل را بین دستان بازیکنان می چرخانند و البته گروه دوم نیز باید تشخیص دهد کدام دست ها خالی و کدام یکی گل بازی است. در این بازی هر چه تعداد افراد گروه بیشتر باشد تعداد دست ها نیز دو برابر آن است و این باعث می شود تا تعداد انتخاب ها افزایش پیدا کند و هیجان بازی بیشتر می شود.
مشاعره
مشاعره بیشتر شبیه به یک سرگرمی ادبی می ماند اما می تواند قدرت حفظ شعر شما را محک بزند. در این سرگرمی افرادی که شعرهای بسیاری از شاعران مختلف بلد هستند دور هم جمع شده و با سرودن یک بیت افراد دیگر باید بیتی را بخوانند که حرف اول آن دقیقا همان حرف آخر بیت قبلی باشد.
این سرگرمی را می توانید البته به صورت ساده تر با اسم کشورها و شهرها انجام دهید و با اعمال قانون این که هیچ اسمی نباید تکرار شود بازی را جذاب تر کنید. یکی دیگر از قوانینی که بازی را بسیار جذاب می کند زمان گذاشتن برای هر فرد است.
شاه دزد وزیر
این بازی معمولا با 4 نفر انجام می شود و لحظات حساسی را دردل خودش دارد. در این بازی ابتدا باید 4 تکه کاغذ کوچک را انتخاب کرده و روی ان ها کلمات شاه، دزد، وزیر و جلاد را یادداشت کنید. سپسبرکه ها را تا کرده و پس از آن هر فرد یک برگه را به تادف بر می دارد. در ابتدای بازی هیچ کس به جز شاه  نوشته روی برگه اش را اعلام نمی کند. سپس شاه وزیر خدار ا صدا می زند و وزیر نیزخودش را معرفی می کند.
لحظه حساس بازی اینجاست که وزیر باید دزد را از میان دو نفر باقی مانده انتخاب کند. اگر به رستی دزد را انتخاب کند که شاه دستور می دهد و جلاد مجازاتی را زوی دزد اجرا می کند اما اگر وزیر جلاد را به اشتباه انتخاب کند آن وقت جلاد به دستور شاه، وزیر را  تنبیه می کند. مجازات ها در این بازی بسیار ساده هستند و از سبیل آتشین و بشین و پاشو و.. فراتر نمی رود.

مراقب قلبتان هستید؟

مراقب قلبتان هستید؟

این نکات عبارتند از:
مصرف چربی ها را در برنامه غذایی خود کاهش دهید. برای مثال چربی های اشباع زیادی در پیه، دنبه و روغن های نباتی جامد وجود دارد.
بهتر است برای سرخ کردن از روغن های مخصوص سرخ کردنی استفاده کنید.
از روغن های غیراشباع (مایع) نظیر روغن های زیتون، آفتابگردان، ذرت و سویا استفاده کنید.
روغن های جامد را از برنامه غذایی خود حذف کنید. اسیدهای چرب ترانس موجود در روغن های جامد احتمال ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش می دهند.
حداقل دو بار در در هفته ماهی مصرف کنید. چربی موجود در ماهی از چربی های مفید است.
مغز دانه های گیاهی مثل گردو، بادام، پسته و فندق را به دلیل چربی های مفید موجود در آنها به مقدار مناسب مصرف کنید.
نمک را به مقدار متعادل مصرف کنید. بهتر است نمک مصرفی از نوع نمک تصفیه شده یددار باشد.
اضافه وزن خود را باکمک فعالیت بدنی منظم و رژیم غذایی مناسب کاهش دهید.
مصرف میوه ها، سبزی ها و دانه کامل غلات و حبوبات را در برنامه غذایی روزانه افزایش دهید.
تغذیه صحیح یعنی رعایت دو اصل تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه. تعادل به معنی مصرف مقادیر کافی از مواد غذایی ای است که در پنج گروه اصلی غذایی معرفی می شوند.
هرم راهنمای غذایی نشان می دهد که یک برنامه غذایی مناسب باید شامل تمام گروه های غذایی باشد. این هرم بر مصرف بیشتر غلات،سبزیجات و میوه ها که بخش وسیع تری را اشغال می کنند در برنامه غذایی روزانه تأکید دارد.

زعفران جایگزین دارد؟

زعفران جایگزین دارد؟

در فرهنگ ما ایرانی ها در بیشتر غذاها و شیرینی ها، زعفران ادویه اصلی است و به عنوان معطرکننده، طعم دهنده و رنگ دهنده استفاده می شود اما از آنجا که بسیار گران قیمت است، امکان دارد در تهیه غذاها به خصوص غذاهای نذری از رنگ دهنده های دیگری به جای آن استفاده شود...
گلرنگ و زردچوبه، جایگزین هایی هستند که نزدیک ترین رنگ را به رنگ زردطلایی زعفران دارند و یکی از مهم ترین تقلب ها در این زمینه فروش گلرنگ به جای زعفران است. در مواردی هم مخلوط گلرنگ و زعفران به فروش می رسد. با وجود این، در بسیاری از کشورها، گلرنگ به نام عمومی «زعفران آمریکایی» در دسترس مصرف کنندگان قرار می گیرد. این گیاه از نظر ترکیب و آثار کاملا با زعفران متفاوت است و فقط از نظر ظاهری به آن شباهت دارد؛ رشته هایی شبیه به زعفران (۴ ۳ سانتی متر) و کوتاه تر از آن (۲ سانتی متر) است. در بسیاری از نقاط دنیا به علت گرانی از گلرنگ به جای زعفران استفاده می شود. با اینکه این گیاه تا حدودی خاصیت آرام بخشی دارد اما به هیچ وجه عطر و بوی زعفران را ندارد و اگر بیش از اندازه مصرف شود، باعث آسیب و تخریب بافت کبد خواهد شد.
بعد از گلرنگ، زردچوبه دومین ادویه ای است که در بسیاری از مناطق از آن به جای زعفران (البته نه تقلبی) استفاده می شود. البته در مصرف این ادویه، نباید زیاده روی کرد زیرا مصرف آن در حجم زیاد می تواند به مخاط روده و معده آسیب برساند به گونه ای که تنها مصرف روزانه ۳ گرم زردچوبه برای یک فرد بالغ، مشکلی ایجاد نمی کند.
زعفران نیز با آنکه به عنوان مقوی اعصاب، ضدسرطان، ضددرد، آرام بخش، ضدمیکروب، ضدنفخ و... است اما استفاده از آن به هر شکل و در هر فراورده ای حداکثر تا روزی یک دهم گرم برای یک فرد بالغ مجاز است. در مصرف های دارویی نیز مقدار مجاز مصرف، حداکثر ۱ گرم است. مصرف بیش از ۳ گرم زعفران باعث خونریزی شدید، سقط جنین و در مواردی منجر به مرگ می شود. البته در دنیا گزارش هایی مبنی بر مصرف ۵ تا ۹ گرم زعفران که مرگ و میر به دنبال داشته، ارائه شده است.
به خاطر داشته باشید زعفران را در محیطی تاریک، خشک، خنک و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. بهترین ظرف نگهداری زعفران در درجه اول ظرف های فلزی و بعد ظرف های شیشه ای رنگی هستند. ظرف های پلاستیکی برای نگهداری مناسب نیستند زیرا در مدت کوتاهی از اسانس و مرغوبیت زعفران کم می شود. بهتر است هنگام مصرف آن را پودر کنید. اگر زعفران به صورت پودر مصرف شود، رنگ بیشتری می دهد. برای بهتر پودرشدن زعفران نیز بهتر است آن را با هاون های کوچک که از مرمر ساخته شده اند به صورت گرد درآورید.

دکتر محمدحسین صالحی سورمقی
استاد دانشکده داروسازی دانشگاه تهران